راه رفتن بعد شکستگی پا برای همه در روز یا هفته مشخصی اتفاق نمی افتد. مهم ترین معیار، اجازه متخصص ارتوپدی برای میزان تحمل وزن است! اجازه ای که براساس محل و پایداری شکستگی، نوع درمان، نتیجه عکس کنترل و وضعیت درد و تورم صادر میشود. کم شدن درد یا باز شدن گچ، به تنهایی به معنی آماده بودن استخوان برای تحمل وزن کامل نیست.
در بعضی شکستگی های پایدار، راه رفتن محافظت شده با بوت، واکر یا عصا زودتر آغاز میشود اما در شکستگی های جابهجا، ناپایدار یا برخی شکستگی های جراحی شده ممکن است محدودیت وزن گذاری طولانی تر باشد.
در ادامه، مراحل شروع راه رفتن، نحوه وزن گذاشتن روی پا، انتخاب وسیله کمکی و علائمی را بررسی میکنیم که هنگام بازگشت به راه رفتن باید جدی گرفته شوند.
| وضعیت پا | زمان و روش شروع راه رفتن |
|---|---|
| بلافاصله بعد از شکستگی | تا قبل از معاینه و تصویر برداری، روی پای آسیب دیده راه نروید و وزن بدن را روی آن قرار ندهید. |
| در دوره گچ یا بوت | فقط در صورت اجازه پزشک راه بروید. برای جلوگیری از فشار اضافی، از دو عصا یا واکر استفاده کنید. |
| پس از اجازه وزنگذاری محدود | راه رفتن را با قدمهای کوتاه، روی سطح صاف و با وسیله کمکی شروع کنید. مقدار فشار روی پا باید دقیقاً مطابق دستور پزشک باشد. |
| بعد از باز کردن گچ | باز شدن گچ بهتنهایی مجوز راه رفتن کامل نیست. پس از بررسی جوشخوردگی استخوان، ابتدا مسافتهای کوتاه را با عصا یا واکر طی کنید. |
| بعد از جراحی شکستگی | زمان شروع راه رفتن را جراح تعیین میکند. وجود پیچ یا پلاک به معنی امکان وزنگذاری فوری و کامل روی پا نیست. |
| پس از اجازه تحمل وزن کامل | مسافت راه رفتن را تدریجی افزایش دهید و زمانی وسیله کمکی را کنار بگذارید که تعادل مناسب داشته باشید و لنگیدن بیشتر نشود. |
چگونه بعد از شکستگی پا راه برویم؟
پیش از شروع راه رفتن، پزشک باید میزان مجاز وزنگذاری روی پای آسیبدیده را مشخص کند. حرکت را با همان میزان وزن، مسافت کوتاه و وسیله کمکی مناسب آغاز کنید و برای سنجش استحکام استخوان، ناگهان روی پا فشار وارد نکنید.
روی سطح صاف و بدون مانع، قدم های کوتاه بردارید و تعادل خود را حفظ کنید. اگر درد تیز، تورم تازه یا لنگیدن واضح ایجاد شد، فعالیت را متوقف کنید؛ روش های کاهش درد شکستگی استخوان نیز باید متناسب با نوع آسیب و طبق توصیه پزشک انتخاب شوند.
قبل از برداشتن اولین قدم چه چیز هایی را بررسی کنیم؟
پیش از ایستادن، از تنظیم بودن ارتفاع عصا یا واکر، مناسب بودن کفش و نبودن فرش یا سطح لغزنده مطمئن شوید. اگر اجازه وزن گذاری ندارید، پای آسیب دیده نباید وزن بدن را تحمل کند. در سالمندان یا افرادی که تعادل ضعیفی دارند، شروع تمرین با حضور همراه ایمن تر است.
درد ناگهانی و شدید، ورم یکطرفه ساق همراه با درد، بیحسی، سرد شدن یا تغییر رنگ انگشتان، تب یا ترشح زخم نیازمند ارزیابی سریع است. درد قفسه سینه یا تنگی نفس همراه با ورم پا یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود.
وسایل کمکی برای راه رفتن بعد شکستگی پا
انتخاب وسیله کمکی به میزان مجاز تحمل وزن، قدرت دست ها و وضعیت تعادل بیمار بستگی دارد. در مرحله بدون تحمل وزن یا تحمل وزن جزئی از دو عصای زیر بغل، دو عصای آرنجی یا واکر استفاده میشود. واکر برای سالمندان و افرادی که تعادل کمتری دارند، سطح اتکای بیشتری ایجاد میکند.
عصای دستی برای بسیاری از بیماران به عنوان مرحله انتقال از دو عصا به راه رفتن مستقل مناسب است، نه روزهای ابتدایی شکستگی. عصا باید در دست مخالف پای آسیب دیده قرار بگیرد. در صورت ممنوعیت کامل وزن گذاری، ضعف شدید یا نیاز به طی کردن مسافت طولانی، ممکن است استفاده موقت از ویلچر ایمن تر باشد.
طریقه راه رفتن با دو عصا یا واکر
ابتدا عصاها یا واکر را کمی جلو ببرید. سپس پای آسیب دیده را مطابق سطح مجاز وزن گذاری جلو بیاورید و در پایان با پای سالم قدم بردارید. وزن بدن باید از طریق دست ها به وسیله کمکی منتقل شود و نباید تمام فشار روی زیر بغل قرار بگیرد. هنگام حرکت به جلو نگاه کنید، نه به پاها.
چه زمانی میتوان از یک عصا استفاده کرد؟
زمانی می توان به یک عصا رسید که پزشک تحمل وزن جزئی یا کامل را مجاز دانسته باشد و بیمار بتواند بدون افزایش محسوس درد یا تورم، چند قدم کنترلشده بردارد.
اگر با حذف یکی از عصاها لنگیدن بیشتر میشود، هنوز زمان کنار گذاشتن وسیله کمکی نرسیده است.
زمان مناسب راه رفتن بعد شکستگی پا
زمان راه رفتن بعد از شکستگی پا با یک عدد ثابت مشخص نمیشود. بسیاری از شکستگی های پا برای جوش خوردن اولیه به چند هفته زمان نیاز دارند، اما اجازه شروع وزن گذاری میتواند با توجه به محل شکستگی، پایداری استخوان، جراحی، سن بیمار و نتیجه عکسهای کنترل زودتر یا دیرتر صادر شود.
زمان راه رفتن بعد از جراحی و درمان بدون جراحی متفاوت است؟
بله؛ اما جراحی همیشه به معنای شروع زودتر راه رفتن نیست. به نقل از انجمن جراحان ارتوپدی آمریکا زمان وزنگذاری به محل و پایداری شکستگی، نتیجه عکسهای پیگیری و نظر پزشک بستگی دارد بنابراین وجود پیچ یا پلاک به تنهایی مجوز راه رفتن کامل نیست.
- فقط به میزان تعیین شده روی پای آسیب دیده وزن بگذارید.
- راه رفتن را با قدم های کوتاه و وسیله کمکی شروع کنید.
- با افزایش درد، تورم یا لنگیدن، فعالیت را کاهش دهید.
🔗بیشتر بخوانید : درمان شکستگی پا
ورزش برای راه رفتن بعد شکستگی پا
تمرین مناسب به محل شکستگی و مرحله تحمل وزن بستگی دارد. پس از اجازه پزشک، حرکات ملایمی مانند حرکت انگشتان، بالا و پایین بردن آرام مچ، انقباض ایزومتریک عضلات ران و باز کردن کنترل شده زانو می توانند به کاهش خشکی و حفظ قدرت عضلات کمک کنند. حرکت نباید باعث درد تیز در محل شکستگی شود.
در مراحل بعدی میتوان با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست، تمرین برخاستن از صندلی، بالا آمدن روی پنجه با تکیهگاه، تمرین تعادل و پیادهروی کوتاه را اضافه کرد. اسکات، لانج، ایستادن روی یک پا، تردمیل و تمرینات جهشی نباید بدون مشخص بودن وضعیت جوش خوردن استخوان شروع شوند.
🔗بیشتر بخوانید : ورم پا بعد از باز كردن گچ
راه رفتنن بعد از باز کردن گچ پا و علت لنگیدن
خشکی مفصل، ضعف عضلات و ترس از وزن گذاری میتوانند در روزها یا هفته های ابتدایی باعث لنگیدن شوند. همچنین ورم پا بعد از باز کردن گچ ممکن است حرکت مچ و الگوی قدم برداشتن را محدود کند. راه رفتن با قدم های کوتاه، وسیله کمکی مناسب و میزان وزن مجاز به بهبود تدریجی کمک میکند.
لنگیدن باید به مرور کمتر شود. تشدید لنگیدن، درد تیز روی محل شکستگی، تغییر شکل پا یا ناتوانی در تحمل وزن مجاز، نیازمند بررسی دوباره توسط پزشک است.
نکات مراقبتی برای راه رفتن بعد شکستگی پا
انجام این نکات مراقبتی برای راه رفتن بعد شکستگی پا الزامی است:
- رعایت دستورات پزشک: پیش از هر چیز، اطمینان حاصل کنید که از دستورات پزشک خود پیروی میکنید. او ممکن است برنامههای خاصی برای بازیابی شما تنظیم کند که باید به آنها عمل کنید.
- شروع با تمرینات فیزیوتراپی: فیزیوتراپی با تمرکز بر تقویت عضلات و افزایش انعطافپذیری میتواند به شما کمک کند تا قدرت و استقامت پاهای خود را بهبود بخشیده و بازگشت به راه رفتن را تسریع بخشید.
- توجه به درد و نشانهها: اگر درد، تورم یا نشانههای دیگر غیرعادی احساس کردید، به پزشک خود اطلاع دهید و از ادامه فعالیتها پرهیز کنید.
- تدریجی بودن: شروع با فعالیتهای ساده مانند راه رفتن در سطح صاف و افزایش تدریجی فعالیتها می تواند کمک کننده باشد و از آسیب دوباره به پاها جلوگیری میکند.
برای افزایش فعالیت، هر بار فقط یک عامل را تغییر دهید. برای مثال ابتدا مسافت را کمی بیشتر کنید و سرعت را ثابت نگه دارید. اگر تا روز بعد درد، تورم یا لنگیدن بیشتر شد، مقدار فعالیت برای وضعیت فعلی پا زیاد بوده و باید موقتاً کاهش پیدا کند.
از کفش بسته، پاشنه کوتاه و کف غیرلغزنده استفاده کنید. تا زمان بازگشت تعادل، از راه رفتن تنها روی پله، سطوح ناهموار یا زمین خیس خودداری کنید. فرشهای لغزنده، سیمهای رهاشده و وسایل اضافی مسیر رفتوآمد نیز باید جمع شوند.
چه علائمی هنگام راه رفتن بعد شکستگی پا خطرناک است؟
درد ناگهانی یا روبهافزایش، تورم شدید، ناتوانی تازه در تحمل وزن یا تشدید لنگیدن نیازمند توقف فعالیت و بررسی پزشک است. بیحسی، سردی یا تغییر رنگ انگشتان، تب و ترشح زخم نیز از علائم هشدار هستند. ورم و درد یکطرفه ساق همراه با درد قفسه سینه یا تنگی نفس ممکن است نشانه لخته خون باشد و به ارزیابی اورژانسی نیاز دارد.
سؤالات متداول
عدد ثابتی وجود ندارد. با نوبتهای کوتاه و براساس سطح مجاز تحمل وزن شروع کنید. افزایش درد، تورم یا لنگیدن تا روز بعد نشان میدهد فعالیت زیاد بوده است.
در روزهای ابتدایی کفش بسته و حمایتی یا بوت تجویزشده ایمنتر است. راه رفتن با پای برهنه میتواند تعادل و کنترل فشار را دشوار کند.
کفش باید اندازه مناسب، کف غیرلغزنده، پاشنه کوتاه و فضای کافی برای تورم احتمالی داشته باشد. کفش خیلی نرم یا گشاد ثبات پا را کاهش میدهد.
پس از آموزش راه رفتن با عصا و تأیید پزشک. هنگام بالا رفتن پای سالم و هنگام پایین آمدن وسیله کمکی و پای آسیبدیده ابتدا حرکت میکنند.
زمان رانندگی فقط با تعداد هفتهها مشخص نمیشود. باید کنترل کامل پا، توان ترمز اضطراری و اجازه پزشک را داشته باشید و از داروهای خوابآور استفاده نکنید.
این موضوع به نوع شکستگی و دستور پزشک بستگی دارد. بعضی بوتها شب باز میشوند و بعضی باید تا زمان مشخصی هنگام خواب نیز بسته بمانند.
کار نشسته زودتر از کار ایستاده یا فیزیکی امکانپذیر است. توان رفتوآمد، بالا نگه داشتن پا و رعایت محدودیت وزنگذاری باید بررسی شود.
فقط پس از اجازه پزشک و زمانی که دامنه حرکتی و میزان تحمل وزن برای رکاب زدن کافی باشد. مقاومت دستگاه باید از سطح پایین شروع شود.
پس از ترمیم کامل زخم، خشک شدن پوست زیر گچ و تأیید پزشک. در صورت جراحی یا وجود زخم باز، ورود زودهنگام به استخر مناسب نیست.
بازگشت به دویدن پس از تأیید جوش خوردن استخوان، دامنه حرکتی مناسب، قدرت کافی و راه رفتن بدون درد و لنگیدن انجام میشود؛ نه صرفاً با تمام شدن دوره گچ.
جمع بندی
هدف از دوران بازتوانی، سریعتر کنار گذاشتن عصا نیست و بازگشت ایمن به یک الگوی راه رفتن متعادل است. زمان شروع و مقدار وزن گذاشتن روی پا باید براساس نوع شکستگی، عکس کنترل و دستور پزشک تعیین شود. اگر میزان مجاز تحمل وزن برایتان مشخص نیست یا هنگام راه رفتن درد، تورم یا لنگیدن رو به افزایش دارید، پیش از ادامه تمرین برای معاینه ارتوپدی می توانید به بهترین دکتر شکستگی استخوان اقدام کنید.
