پیچ خوردگی مچ پا، مشکل رایجی است که در اثر آسیب رباط های پا رخ می دهد. این مشکل در اثر کشیدگی و چرخاندن مچ پا رخ داده و معمولاً به شدت دردناک است. درمان پیچ خوردگی مچ پا به شدت آسیب بستگی دارد. این شرایط اغلب با اقدامات خودمراقبتی و داروهای مسکن بدون نسخه بهبود مییابد. اما در موادی یک ارزیابی پزشکی برای مشخص شدن میزان پیچ خوردگی مچ پا و تعیین درمان مناسب ضروری است. در ادامه به هر آنچه که باید در مورد پیچ خوردگی پا بدانید، می پردازیم:
پیچ خوردگی مچ پا چیست؟
پیچ خوردگی مچ پا (ankle sprain) رگ به رگ شدن پا است که هنگام غلت زدن، پیچاندن یا چرخاندن مچ پا رخ میدهد. این مشکل میتواند رباط پا که به نگه داشتن استخوانهای مچ پا در کنار هم کمک میکند، کشیده یا پاره کند.
رباطها به تثبیت مفاصل کمک کرده و از حرکت بیش از حد جلوگیری میکنند. رگ به رگ شدن مچ پا زمانی اتفاق میافتد که رباطها فراتر از محدوده حرکتی طبیعی خود کشیده شوند. اکثر مچ پاهای رگ به رگ شده شامل آسیب به رباط های قسمت بیرونی مچ پا هستند. پیچ خوردگی مچ پا می تواند حین ورزش باشد و یکی از شایعترین آسیبهای ورزشی است.
علائم
علائم و نشانه های پیچ خوردگی مچ پا بسته به شدت آسیب متفاوت است. علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
- درد، به ویژه هنگام ایستادن
- حساسیت هنگام لمس مچ پا
- تورم
- کبودی
- محدوده حرکتی محدود
- بی ثباتی در مچ پا
- احساس ترکیدن یا صدا در زمان آسیب دیدگی
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر درد و تورم مچ پا بعد از چند روز برطرف نشد، لازم است با پزشک مشورت نمایید. در صورتی که علائم و نشانه ها شدید باشند، ممکن است آسیب قابل توجهی به رباط وارد شده و یا شکستگی استخوان در مچ پا یا ساق پا شدید باشد، در این صورت لازم است با پزشک مشورت کنید.
علل
پیچ خوردگی زمانی اتفاق می افتد که مچ پا به اجبار از موقعیت طبیعی خود خارج شود، که می تواند باعث کشیدگی یک یا چند رباط مچ پا، پارگی جزئی یا پارگی کامل شود. علل پیچ خوردگی مچ پا ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- سقوط به باعث پیچ خوردن مچ پا شود.
- پریدن یا چرخیدن ناگهانی
- پیاده روی یا ورزش روی سطح ناهموار
- آسیب ورزشی و برخورد با شخصی حین ورزش
عوامل خطر
عوامل زیر احتمال پیچ خوردگی پا را افزایش میدهند:
- ورزش های گروهی : پیچ خوردگی مچ پا یک آسیب ورزشی رایج است، به ویژه در ورزش هایی مانند بسکتبال، تنیس، فوتبال و دویدن در مسیر که نیاز به پریدن یا چرخاندن پا دارند.
- سطوح ناهموار : راه رفتن یا دویدن روی سطوح ناهموار یا شرایط بد زمین ممکن است خطر پیچ خوردگی مچ پا را افزایش دهد.
- سابقه آسیب قبلی مچ پا : سابقه رگ به رگ شدن یا آسیب دیدگی مچ پا می تواند احتمال آسیب مجدد را افزایش دهد.
- وضعیت بدنی ضعیف: انعطاف پذیری کم مچ پا در برخی افراد ممکن است خطر رگ به رگ شدن را هنگام فعالیت و ورزش افزایش دهد.
- کفش نامناسب : کفش های نامناسب و کفشهایی که برای ورزش مناسب نیستند، می توانند احتمال آسیب را افزایش دهند، به علاوه استفاده از کفش های پاشنه بلند نیز از عواملی است که احتمال آسیب را افزایش میدهند.
عوارض
عوارض این شرایط زمانی ایجاد میشود، که بیمار نسبت به درمان پیچ خوردگی بی تفاوت باشد. به علاوه انجام فعالیت های ورزشی قبل از بهبودی کامل ممکن است باعث پیچ خوردگی مجدد مچ پا شود.
از عوارض پیچ خوردگی مچ پا می توانیم به این موارد اشاره کنیم:
- درد مزمن مچ پا
- بی ثباتی مزمن مفصل مچ پا
- آرتریت در مفصل مچ پا
جلوگیری
رعایت نکات زیر می تواند به جلوگیری از پیچ خوردگی مچ پا کمک کند:
- قبل از ورزش بدن را گرم کنید.
- هنگام راه رفتن، دویدن یا کار روی سطح ناهموار مراقب باشید.
- اگر مچ پا شما ضعیف است و یا قبلاً آسیب دیده بیشتر مراقبت باشید.
- کفشی بپوشید که مناسب باشد و برای همان فعالیت ساخته شده باشد.
- پوشیدن کفش های پاشنه بلند را به حداقل برسانید.
- قدرت و انعطاف عضلانی را با ورزش حفظ کنید.
تشخیص
اولین مرحله تشخیص بررسی فیزیکی مچ پا، پا و ساق پا است. پزشک در اولین اقدام پوست اطراف آسیب را لمس می کند تا نقاط حساس را بررسی نماید و پا را حرکت میدهد تا دامنه حرکت بررسی کند و بفهمد چه موقعیت هایی باعث ناراحتی یا درد می شود؟
- اگر آسیب شدید باشد، ممکن است پزشک انجام اسکن های تصویربرداری را برای رد شکستگی استخوان یا ارزیابی دقیق تر میزان آسیب رباط توصیه کند.
- اشعه ایکس : در طول عکسبرداری با اشعه ایکس، مقدار کمی اشعه از بدن عبور داده میشود، تا تصاویری از استخوان های مچ پا ایجاد کند. عکسبرداری برای رد شکستگی استخوان توصیه میشود.
- تصویربرداری رزونانس مغناطیسی : در این روش از امواج رادیویی و میدان مغناطیسی قوی برای تصاویر برداری دقیق از ساختارهای داخلی و نرم مچ پا، از جمله رباط ها، استفاده می کنند.
- سی تی اسکن : سی تی اسکن می تواند جزئیات بیشتری را در مورد استخوان های مفصل نشان دهد. سی تی اسکن اشعه ایکس را از زوایای مختلف می گیرد و آنها را برای ایجاد تصاویر مقطعی یا سه بعدی ترکیب می کند.
- سونوگرافی : سونوگرافی از امواج صوتی برای تولید تصاویر استفاده می کند. این تصاویر ممکن است به پزشک کمک می کند تا وضعیت رباط یا تاندون را مورد بررس قرار میدهد.
درمان پیچ خوردگی پا
درمان پیچ خوردگی مچ پا به شدت آسیب بستگی دارد. اهداف از درمان کاهش درد و تورم، بهبود رباط و بازگرداندن عملکرد مچ پا است. در صورت آسیب های شدید، باید به متخصص آسیب های اسکلتی عضلانی، مانند جراح ارتوپد یا پزشک متخصص در طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید.
- از انجام فعالیت هایی که باعث درد، تورم یا ناراحتی می شود، خودداری کنید.
- بلافاصله و به مدت 15 تا 20 دقیقه از کیسه یخ استفاده کنید. اگر بیماری عروقی یا دیابت دارید، قبل از استفاده از یخ با پزشک خود صحبت کنید.
- برای جلوگیری از تورم، مچ پا را با یک باند الاستیک فشرده کنید. این کار مانع گردش خون شده و از تورم جلوگیری میکند
- برای کاهش تورم، مچ پا را بالاتر از سطح قلب خود قرار دهید، به خصوص در شب. جاذبه با تخلیه مایع اضافی به کاهش تورم کمک می کند.
داروها
در بیشتر موارد، مسکنهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن سدیم یا استامینوفن برای کنترل درد مچ پا پیچ خورده کافی هستند.
دستگاه ها
از آنجا که راه رفتن فشار زیادی را به پا متحمل میکند، ممکن است راه رفتن با مچ پا پیچ خورده دردناک باشد، بنابراین لازم باشد از عصا استفاده کنید تا درد کاهش یابد. بسته به شدت رگ به رگ شدن، پزشک ممکن است برای تثبیت مچ پا، بانداژ الاستیک، نوار ورزشی یا یک بریس نگهدارنده مچ پا را توصیه کند. در مورد رگ به رگ شدن شدید، گچ گرفتن برای بی حرکت کردن مچ پا در حین بهبودی توصیه میشود.
تمرینات
هنگامی که تورم و درد به اندازه کافی برای از سرگیری حرکت کاهش یافت، پزشک یک سری تمرینات را برای بازگرداندن دامنه حرکتی، قدرت، انعطاف پذیری و ثبات مچ پا توصیه میکند. پزشک یا فیزیوتراپیست روش مناسب و پیشرفت تمرینات را توضیح خواهد داد. این تمرینات ممکن است شامل درجات مختلف چالش تعادل، مانند ایستادن روی یک پا باشد.
عمل جراحی
جراحی زمانی انجام می شود که آسیب بهبود نیابد یا مچ پا پس از یک دوره طولانی فیزیوتراپی و ورزش های توانبخشی ناپایدار باقی بماند. جراحی ممکن است برای موارد زیر انجام شود:
- رباطی که خوب نمی شود را ترمیم میکنید.
- رباط را با بافت رباط یا تاندون مجاور بازسازی میکنند.
https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sprained-ankle/diagnosis-treatment/drc-20353231