تعویض مفصل زانو + مراحل و انواع پروتز زانو

تعویض مفصل زانو یکی از موفق‌ترین و پرکاربردترین روش‌های جراحی برای بهبود عملکرد مفصل آسیب‌دیده و کاهش درد مزمن زانو است. این جراحی معمولاً در مواردی انجام می‌شود که مفصل زانو به دلیل عواملی مانند کهولت سن، آرتروز، یا آسیب‌های شدید به شدت دچار فرسایش شده و باعث محدودیت حرکتی و کاهش کیفیت زندگی فرد شده باشد. تعویض مفصل زانو می‌تواند با جایگزین کردن بخش‌های آسیب‌دیده با قطعات مصنوعی، حرکت روان‌تر، کاهش درد و بهبود عملکرد کلی زانو را به ارمغان بیاورد. در این مقاله به بررسی مراحل جراحی، دلایل نیاز به آن، مزایا، مراقبت‌های پس از عمل و تاثیرات مورد انتظار پرداخته می‌شود.

تعویض مفصل زانو یا آرتروپلاستی چیست؟

عمل جراحی تعویض مفصل ، آرتروپلاستی یا تعویض کشکک زانو یکی از رایج ترین روشهای جراحی برای جایگزین کردن مفصل زانو با پروتز زانو است. تعویض مفصل زانو شامل برداشتن قسمت های آسیب دیده مفصل زانو و جایگزینی آنها با اجزای مصنوعی ساخته شده از فلز، پلاستیک یا سرامیک است. این جراحی معمولاً زمانی توصیه می‌شود که درمان‌های غیرجراحی مانند داروها، فیزیوتراپی و تغییر سبک زندگی در کاهش درد شدید و بهبود عملکرد زانو ناکام باشند. این عمل جراحی علاوه بر زانو ممکن است برای آرنج، مچ پا و شانه نیز انجام شود.

دلایل نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو در درجه اول برای درمان آسیب شدید مفصلی ناشی از موارد زیر انجام می شود:

• 1. آرتروز: این شایع ترین دلیل تعویض زانو است. استئوآرتریت یک بیماری دژنراتیو مفصلی است که در نتیجه تجزیه غضروف زانو ایجاد می شود و منجر به درد، سفتی و کاهش تحرک می شود.
• 2. آرتریت روماتوئید: یک بیماری خود ایمنی که باعث التهاب مزمن مفاصل می شود و منجر به درد، تورم و آسیب مفاصل می شود. در موارد شدید، تعویض زانو ممکن است برای کاهش علائم ضروری باشد.
• 3. آرتریت پس از ضربه: این نوع آرتریت پس از آسیب جدی زانو، مانند شکستگی یا پارگی رباط ایجاد می شود. با گذشت زمان، آسیب می تواند منجر به آسیب مفصل شود که نیاز به تعویض زانو دارد.
• 4. نکروز آواسکولار: وضعیتی که در آن بافت استخوانی در زانو به دلیل کمبود خون می‌میرد. این می تواند باعث فروپاشی مفصل زانو شود و جراحی جایگزینی را ضروری کند.
• 5. ناهنجاری های شدید زانو: برخی از افراد با بدشکلی های زانو متولد می شوند یا دچار آن می شوند که می تواند با گذشت زمان بدتر شود و منجر به درد و مشکل در راه رفتن شود. تعویض زانو می تواند این ناهنجاری ها را اصلاح کرده و عملکرد را بازیابی کند.

انواع جراحی تعویض مفصل زانو

انواع مختلفی از جراحی های تعویض مفصل زانو وجود دارد که هر کدام متناسب با نیازهای خاص بیمار هستند:

• 1. تعویض کامل زانو (TKR): رایج ترین نوع جراحی تعویض زانو، TKR است که شامل تعویض کل مفصل زانو با یک پروتز مصنوعی است. این روش معمولا برای بیماران مبتلا به آرتریت شدید یا آسیب مفصلی قابل توجه توصیه می شود.
• 2. تعویض جزئی زانو (PKR): که به عنوان تعویض تک محفظه ای زانو نیز شناخته می شود، PKR زمانی انجام می شود که تنها یک قسمت از مفصل زانو آسیب دیده باشد. این روش بیشتر ساختار طبیعی زانوی بیمار را حفظ می‌کند و معمولاً سریع تر بهبود پیدا می کند.
• 3. تعویض کاسه زانو: این جراحی که به عنوان آرتروپلاستی کشکک فمورال نیز شناخته می شود، تنها کاسه زانو (کشکک) و شیاری که در آن قرار دارد (تروکلئا) جایگزین می شود. این یک گزینه برای بیماران مبتلا به آرتریت محدود به جلوی زانو است.

مراحل عمل آرتروپلاستی

این عمل در بیمارستان و تحت بی‌هوشی کامل انجام می‌شود، بنابراین دردی را احساس نخواهید کرد. تمام مراحل جراحی ممکن است تا 2 ساعت زمان ببرد. برای تعویض جراح برشی به اندازه 10 تا 25 سانتی‌متر روی زانو ایجاد کرده و مفصل را تعویض میکند. بعد از جراحی باید حداقل 2 شب را بیمارستان بستری باشد. بهبودی کامل بعد از عمل ممکن است 4 ماه یا 1 سال زمان ببرد. همچنین برای بهبودی نسبی و از سرگیری فعالیت ها به 3 تا 6 هفته استراحت مطلق نیاز است.

مزایای تعویض مفصل زانو

تعویض مفصل زانو مزایای متعددی دارد و برای افرادی که با درد مزمن و محدودیت حرکتی زانو مواجه هستند، تحولی مثبت در زندگی ایجاد می‌کند.

1. تسکین درد:
   یکی از برجسته‌ترین مزایای این جراحی، کاهش یا از بین رفتن درد زانو است. بیمارانی که از آرتروز پیشرفته یا آسیب‌های شدید زانو رنج می‌برند، اغلب پس از جراحی بهبودی قابل‌توجهی را در درد خود تجربه می‌کنند.
2. بهبود تحرک و عملکرد:
   تعویض مفصل زانو می‌تواند عملکرد طبیعی مفصل را بازگرداند. این جراحی به بیماران کمک می‌کند تا به راحتی راه بروند، پله‌ها را طی کنند و فعالیت‌های روزمره‌ای که پیش از جراحی به دلیل درد یا محدودیت حرکتی دشوار بودند را انجام دهند.
3. ارتقای کیفیت زندگی:
   با کاهش درد و افزایش توانایی حرکتی، بسیاری از بیماران می‌توانند به سبک زندگی فعال‌تری بازگردند. شرکت در فعالیت‌های اجتماعی، لذت بردن از تفریحات و انجام کارهای شخصی، پس از جراحی به‌مراتب آسان‌تر می‌شود.
4. دوام و پایداری طولانی‌مدت:
   ایمپلنت‌های زانو با فناوری‌های پیشرفته طراحی شده‌اند و در اکثر موارد می‌توانند 15 تا 20 سال یا حتی بیشتر دوام بیاورند. این موضوع به بیماران امکان می‌دهد تا برای مدت طولانی از زندگی بدون درد و با مفصل سالم بهره‌مند شوند.

بیشتر بخوانید :هزینه تعویض مفصل زانو در سال 1403

مراقبت‌های قبل از عمل تعویض مفصل

لازم است قبل از اقدام به این جراحی نکات زیر را مد نظر قرار دهید:

• باید یک هفته قبل از جراحی، با بهترین متخصص ارتوپدی، درباره ی مصرف داروها مشورت کنید و استفاده از داروهای رقیق کننده خون مثل آسپرین را متوقف کنید.
• لازم است، مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی را با مشورت پزشک متوقف نمایید.
• در صورتی که مبتلا به بیماریهای قلبی یا دیابت هستید، پزشک را در جریان قرار دهید.
• از مصرف سیگار و الکل اجتناب کنید.
• لازم است از 12 ساعت قبل از عمل ناشتا باشید.

سوالات متداول تعویض مفصل زانو

نتیجه گیری

تعویض مفصل زانو یک جراحی موثر و پیشرفته برای بهبود دردهای مزمن و مشکلات حرکتی ناشی از آسیب‌دیدگی یا آرتروز پیشرفته زانو است. این روش می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را به‌طور چشمگیری ارتقا دهد و او را به فعالیت‌های روزمره بازگرداند. با انتخاب جراح ماهر، رعایت دستورالعمل‌های پیش و پس از عمل، و انجام فیزیوتراپی منظم، خطر عوارض کاهش یافته و احتمال موفقیت جراحی افزایش می‌یابد. اگرچه این جراحی ممکن است با برخی محدودیت‌ها همراه باشد، اما در بیشتر موارد، بیماران از نتایج آن راضی بوده و زندگی راحت‌تری را تجربه می‌کنند. تصمیم‌گیری آگاهانه و مشورت با پزشک متخصص، اولین گام برای بازگشت به زندگی بدون درد و حرکت بهتر است.